Jaarvergadering AAG 2017 in het Goetheanum

Jaarvergadering AAG 2017 in het Goetheanum

De jaarvergadering 2017 van de AAG was nadrukkelijk zowel een algemene bijeenkomst van de antroposofische beweging als een Algemene Ledenvergadering op de zaterdag. De voorzitter van de vereniging in Nederland, Jaap Sijmons, doet verslag van deze gebeurtenis.

De Allgemeine Anthroposophische Gesellschaft (AAG: Algemene Antroposofische Vereniging) kwam traditiegetrouw bijeen in de hoofdvestiging, het Goetheanum te Dornach in Zwitserland, dit jaar van 7 tot 9 april. Elke dag begon met een of twee delen uit de derde cellosuite van Johann Sebastian Bach door de Deense secretaris-generaal, de musicus Niels Henrik Nielsen.

Op de vrijdagmiddag stelden na de opening drie nieuwe secretarissen-generaal van landelijke verenigingen zich voor. Eerst sprak Wolfgang Thomaschitz van de Oostenrijkse vereniging. Deze sociaalwetenschapper (socioloog en politicoloog) wees erop dat de these van een van de grondleggers van de sociologie, Max Weber, dat wij in een post-religieus, in een seculier tijdperk leven, zich niet heeft bewaarheid. De religie is terug in de publieke ruimte en heeft zich niet teruggetrokken in het private domein, zoals gedacht. Daartegenover ontwikkelt zich het praktische leven zonder relatie met het geestelijke. In het midden moet het individuele zich naar beide zijden wapenen, eigen oordeelskracht ontwikkelen en zijn geestelijke verworvenheden in de taal van de tijd tot uitdrukking weten te brengen.

Na hem sprak John Bloom, de secretaris-generaal uit de Verenigde Staten. Ook zijn inleiding ging over de driegeleding, doch met name hoe waarheid en leugen in het publieke domein zijn verdraaid. In de Verenigde Staten is de dominantie van bepaalde voorstellingen in het publieke debat zodanig dat ‘belief-systems’ de feiten bepalen in plaats van andersom: ‘I’ll believe it, when I see it’ werd ‘I’ll see it, when I believe it’. De huidige mens heeft er een harde dobber aan voortdurend allerlei beliefsystems te ontmantelen. Driegeleding is een sociale organisatie die het individu daarbij een tegenwicht verschaft.

Ten slotte sprak Michael Schmock uit Duitsland. Hij wees erop hoe antroposofische initiatieven in de jaren zestig en zeventig nog in overeenstemming waren met de ‘Zeitgeist’. Dat ging in de jaren negentig met de globalisering en individualisering verloren. Nu leven we in een tijd van ‘situationele ethiek’, een spiritueel realisme, dat praktisch en efficiënt wil en moet zijn. Het spirituele moet zich nu vanuit de levenspraktijk laten bevruchten. Het nieuwe laat zich niet meer topdown ‘organiseren’, maar ontstaat door ‘associatievorming’ (‘associëren’). Wat ook gewoon plezier geven kan.

Mathias Girke, de voorgestelde kandidaat voor een plaats in de ‘Vorstand’, presenteerde zich aan de leden (het bericht verscheen eerder in Anthroposophie weltweit). Hij benadrukte dat hij tot de onlogische snelle overstap van zijn functie als leider van de geneeskundige sectie naar het bestuur alleen bereid was vanuit de urgentie van de vraag en dat men later meestal spijt blijkt te hebben niet van de gemaakte fouten, maar van de dingen die men niet deed. Zijn biografische schets liet echter zien, dat er een goede logica zat in deze volgende stap. In werkgroepen bespraken wij in de avond vervolgens het jaarthema ‘Licht en warmte voor de mensenziel’.

Ledenaantallen

Op de zaterdag volgde op de Algemene Ledenvergadering de verantwoording van het bestuur en de ingediende moties (zes ‘Anträge’). Seija Zimmerman hield ons de statistiek van de ledenaantallen en bijdragen voor. Wereldwijd is het ledental de laatste drie jaren met circa tweeduizend (op 46.000) teruggelopen. Omdat het zwaartepunt daarvan (demografisch: babyboomersgeneratie) in het rijkere, noordelijk West-Europa ligt en de groei in het minder welvarende Azië en Zuid-Amerika plaatsvindt, loopt de ledenbijdrage aan het Goetheanum terug van € 4 miljoen naar € 3,4 miljoen vorig jaar. Wij zullen ons extra moeten inspannen. De landelijke besturen maakten zich in ieder geval sterk voor een bedrag van een kwart miljoen euro en mogelijk zelfs vierhonderdduizend euro om tekorten in het budget voor 2017 te dekken.

Over het Faust-project werd door Seija Zimmermann verantwoording afgelegd. Het budget van deze Faust was aanzienlijk lager dan de vorige en met veel minder tijd en minder mensen werd toch een hele productie gerealiseerd. Een uitzonderlijke prestatie wanneer men dat alles bedenkt. Jammer dat het publiek het liet afweten. Daarvan kan men niet eenvoudig de nieuwe enscenering de schuld geven, ook al was er een zoeken naar nieuwe wegen in deze tijd.

Constanza Kaliks sprak vervolgens over de lijn die het bestuur en de Goetheanum-leiding volgt eerst naar en dan vanaf de wereldconferentie met Michaël 2016 naar de toekomst. Daarover in de schriftelijke berichtgeving veel meer. Paul Mackay blikte terug op de realisering van het verbouwingsproces in het Goetheanum en op de bestuurlijke vernieuwing in de landelijke verenigingen, waardoor ook maar liefs negen nieuwe secretarissen-generaal zijn aangetreden.

Bodo von Plato sprak over het ontwerp van drie nieuwe ‘Zielbilder’ voor de vereniging in de komende jaren. Daarover werd al het nodige in Das Goetheanum en Anthroposophie weltweit gepubliceerd, zodat ik volsta met zijn opmerking, dat wij tweeërlei bronnen voor de antroposofie mogen zien in het werk van Rudolf Steiner, zoals dat ons is overgedragen, enerzijds en anderzijds het eigen vrije Ik van een ieder, dat zich waarachtig met de antroposofie in het werkelijke leven bezighoudt. In het doen van de antroposofie kunnen wij onze tegenstellingen overwinnen en een nieuwe broederlijkheid verwerven.

Over de financiën sprak uiteraard de penningmeester, Justus Wittich. Als men kijkt naar de activiteiten zoals de verbouwing, de Faust, de vele conferenties en programma’s, waaraan meer dan 80.000 mensen in het Goetheanum deelnamen (kleinere kringen en bijeenkomsten niet meegerekend), dan was het een zeer vruchtbaar jaar. In de cijfers vinden we meer kosten terug dan inkomsten (de tegenvallende opkomst bij de Faust maakte daadwerkelijk het verschil). Daardoor een verlies van circa € 3 ton. Voor het eerst in de balans een negatief vrij eigen vermogen van € 138.000 (0,7% van het balanstotaal). Daarbij moeten we wel ook kijken naar het ‘gebonden’ eigen vermogen van ruim € 1,3 mln. Er is dus dekking, maar de financiering is een zorg. Moeten we minder willen of meer ervoor over hebben?

De jaarrekening en verantwoording werd door de leden aangenomen en het bestuur décharge verleend. Matthias Girke werd tot lid van het bestuur gekozen.

Moties

Aan de orde waren verder op de zaterdag zes moties. Lang is daarover gesproken en het domineerde de zaterdag. Daarvan haal ik hier de laatste naar voren, over het besluit van 1935, waarbij Ita Wegman en Elisabeth Vreede werden ontslagen als leden van het bestuur. In 1948 werden vele leden en groepen weer opgenomen in de Allgemeine Anthroposophische Gesellschaft. Het ontslag uit 1935 is toen niet teruggedraaid, omdat beide personen al waren overleden. Het ‘Denkschrift’ met aantijgingen uit 1935 werd wel door de auteurs, en met name de latere voorzitter Hermann Poppelbaum in 1949, teruggenomen. De vraag was wat nu door de motie bereikt moest worden.

Ikzelf heb op de vergadering gesproken en van harte begroet dat er aandacht is voor de beide persoonlijkheden en voor de wil die bij de leden voor hen leeft, en hiermee voor de vereniging afstand te nemen van het besluit uit 1935 en nog een positieve stap te doen. Verder heb ik onderscheiden a) de juridisch-realistische werking van het besluit, b) de juridische gevolgen met terugwerkende kracht en c) het afstand nemen van het ontslag, en de rehabilitatie van het werk van beiden. Anders dan de indieners van de motie meen ik dat de juridische werking van het ontslag met het overlijden van Ita Wegman en Elisabeth Vreede in 1943 niet juridisch-realiter kan worden teruggedraaid en beiden alsnog met terugwerkende kracht bestuurder kunnen worden. Het besluit werkt in deze zin niet door (a). Wel kan men met terugwerkende kracht rechtsgevolgen gaan verbinden aan een achteraf onterecht verklaard besluit (b), bijvoorbeeld door alsnog salaris uit te betalen of de geldigheid van bestuursbesluiten tussen 1935 en 1943 aan de orde te stellen.

Daarover was niet nagedacht en dit was kennelijk niet met de motie beoogd. Ook kan de vergadering nu afstand nemen van het besluit in 1935 – voor zover men zou menen dat dat niet allang is gebeurd – en positieve stappen zetten voor de rehabilitatie voor zover aan de orde (c). Dat laatste was min of meer de inhoud van een alternatief van Gerald Häfner, dat als een ‘Anliegen’ werd geformuleerd. In deze zin sprak ook Peter Selg de vergadering toe. Ten slotte sprak zich de vergadering vrijwel unaniem voor het ‘Anliegen’ uit en tegen het in stemming brengen van de motie. Daarop trokken de indieners van de motie deze terug. Tot zover de algemene ledenvergadering.

Toekomstbeelden

Zaterdagavond vond de herdenking van de gestorvenen plaats, waarin veel aandacht voor de biografie van onze oud-voorzitter en bestuurslid Joop van Dam, verteld door Madeleen Winkler.

Zondagmorgen klonken toekomstbeelden van Claus-Peter Röh; over het dubbele beeld van het Goetheanum als hogeschool voor geesteswetenschap met haar esoterische cyclus voor individuele meditatie enerzijds en via de secties de esoteriek van het praktische leven anderzijds. De vereniging is daarnaast niet zozeer een klassieke vereniging van leden, maar een ‘Initiativ-Gesellschaft’, een vereniging voor initiatieven, een faciliterende vereniging.

Michaela Glöckler nam afscheid als sectieleider na overdracht aan Matthias Girke. Ute Craemer, de nieuwe secretaris-generaal van Brazilië, hield een indringend verhaal over haar land en vereniging. Brazilië is als een ‘hart’ gevormd door de periferie van instromende volkeren. Tegenover dit positieve staat de ‘wond’ van de Braziliaanse ziel, de aanslag op de natuur (regenwoud) en de inheemse bevolking: ‘Weite und Sklavenenge’.

Gerald Häfner sprak inspirerend over de driegeledingsbeweging en haar potentieel voor het huidige Europa. Ingrid Reistad, vertegenwoordiger voor Noorwegen, over hoe de geesteswerkelijkheid in de directe beleving ervaren kan worden en Bart Vanmechelen, secretaris-generaal voor België, over het sociale aspect van de antroposofie en hoe in zijn land er ervaring is met het samengaan van volstrekt verschillende perspectieven op één moment: daarmee kunnen omgaan is de ‘Belgitude’. Zouden we niet de goede gewoonte moeten aannemen niet meer te spreken over dé Antroposofische Vereniging, maar ónze Antroposofische Vereniging?

Matthias Girke zette de kroon op de bijeenkomst met een beschouwing over hoe antroposofie haar kracht vindt voor haar cultuurimpuls in de drie stappen van de meditatie, door de poort der deemoed, langs het pad der verering tot een verankering in het leven. De zeven levensprocessen in de vereniging zullen daarbij tegelijkertijd een impuls kunnen zijn voor de wereld.

Jaap Sijmons

Motief.online

Blijf via Motief.online op de hoogte van alle actuele berichten uit de antroposofische beweging en daarbuiten, blader door de evenementenkalender en bekijk de meest recente Motief, het ledenblad van de AViN. Ook is op deze website een actueel overzicht te vinden de ledengroepen, studiecentra en klassenuren.

 

Deze website
Ores quisque experorit reptatur? Emporro te rescid quatio. Nam que est, consequatem que es adigend itatur, tem et venienim dus ut et re nam, sincit facerna temquodi aut ex eremperest, torectibus niet, que offictem et.
Lees meer over de vereniging >

Contactgegevens
Antroposofische Vereniging in Nederland
Boslaan 15
3701 CH Zeist
Telefoon: (030) 691 82 16
secretariaat@antroposoie.nl