Schenk gebouwen vrij - Iona Vrijgoed
19 oktober, 2026
Stel je Nederland voorstel met veel plekken waar je in alle vrijheid kunt wonen of werken zonder dat je aan je idealen tekort hoeft te doen. Een stiltehuis in het bos, een gemeenschapsruimte voor studenten en ondernemers, een appartement voor leraren in de stad, een boerderij voor een startend boerenpaar, of een werkplaats voor een ambachtsman. Daar werkt Iona Vrijgoed aan.
Tekst: Roos Naves
Beeld: Tierra Mallorca
Iona Vrijgoed maakt vastgoed vrij door woningen en bedrijfspanden uit de markt te halen voor onbepaalde tijd. Daarbij verbinden we de biografie van geïnspireerde gebruikers met de intenties van de schenkers en lokale gemeenschappen, zodat levendige plekken ontstaan. De bewoners of ondernemers benutten en zorgen in vrijheid voor het vastgoed. De plek dient hen om tot volle ontwikkeling van hun ideaal te komen.
Iona Vrijgoed is een initiatief van de Iona Stichting. Het begon met een schenking van een huis in Maarn via een nalatenschap. In het verleden verkocht de Iona Stichting huizen verkregen via nalatenschappen. Ondanks goede bedoelingen, raakten plekken toch los van de intentie van de kopers; een huis in Bergen werd een speculatieobject. In een maatschappij met krimpende publieke ruimte, is het van belang dat er vrijplaatsen blijven en nieuwe vrijplaatsen ontstaan.
Vanaf nu verkoopt de Iona Stichting verkregen panden uit nalatenschappen dus niet meer. In zorgvuldig overleg met de schenker vooraf of met de nabestaanden achteraf wordt de droom voor de plek beschreven. Brengt de plek vrijheid? Heeft het huis of de werkplaats een sociaal maatschappelijk doel? Heeft het pand een eigen karakter? Daarna begint de zoektocht naar een hoeder van de plek. Dit kan een onderneming zijn, een persoon of een ander initiatief. Het zijn mensen die voor de plek willen zorgen, de intentie van de schenker willen helpen waarmaken en die de verantwoordelijkheid willen dragen.
Wat past bij Iona Vrijgoed?
Aan de hand van toetsstenen beoordeelt Iona Vrijgoed de plekken:
- Intentie: De levendigheid van een plek ontstaat met de droom die een schenker heeft. Iona Vrijgoed volgt de intentie van de schenker zo nauwkeurig mogelijk.
- Onbezwaard: Een plek is vrij als die onbezwaard is, financieel maar ook van andere rechten, zoals recht van overpad.
- Eigenheid: Een plek heeft eigenheid door haar ligging, inrichting, verhouding tot de omgeving, of door de geschiedenis.
- Geïnspireerd: De gebruiker van de vrije plek ontplooit maatschappelijke activiteiten, waar zowel mens, dier als geest mee gebaat zijn. De gebruiker zorgt voor inspiratie voor andere, waardevolle creaties en samenleven.
- Verzorgd: De hoeder van de plek krijgt de vrijheid en de verantwoordelijkheid om de plek te verzorgen en op te bouwen.
De aarde is ons thuis. Als mensen zijn we hier tijdelijk welkom om met haar te leven en te werken. Een belangrijk deel van dit thuis is een dak boven ons hoofd – een veilige en vrije plek om te kunnen wonen en werken. Op een vrije plek is er ruimte voor de mens om zich te ontwikkelen, om te creëren en om zelfstandig te denken en te doen. Een vrije plek draagt dus bij aan een vrij mens. Op dit moment zijn er drie vrije plekken: in Maarn, Zutphen en in Wageningen. De erflaatster heeft de droom uitgesproken dat in Maarn een rusthuis ontstaat voor mensen werkzaam in een maatschappelijk beroep die tijdelijk op krachten moeten komen of aan een kunstproject willen werken. Het huis in Wageningen is geschonken met de wens dat geïnspireerde mensen elkaar kunnen ontmoeten en aan initiatieven werken, naast dat er mensen kunnen wonen. In Zutphen is een winkelpand en atelier geschonken, zodat daar voor beeldhouwen altijd ruimte is.
Inspiratie
Wil je zien hoe dit initiatief zou kunnen groeien? Kijk dan eens bij de Edith Maryon Stiftung in Zwitserland. Hun initiatief is een inspirerend voorbeeld voor Iona Vrijgoed. Iona Vrijgoed is in Nederland niet het enige initiatief dat zich inzet voor het vrijmaken van vastgoed. De bedrijven coöperatie Sleipnir werkt aan het initiatief Vrijmakers. Daarnaast bestaan er initiatieven zoals Vrijcoop, Vast & Voorgoed en meer.
Heb jij een waardevolle plek met een droom voor de toekomst? En wil je voorkomen dat jouw plek aan de hoogste bieder wordt verkocht? Dan werken we graag met je mee en komen in gesprek. Neem contact op via
Zie ook de website van Vrijgoed.
Dit artikel is gepubliceerd in Motief 306 van oktober 2026.
