Motief 302, mei 2026

Dilemma van de penningmeester

Geregeld spreken we elkaar, meestal via zoom: de penningmees­ters van de landelijke Antroposofische Verenigingen en Justus Wittich, verantwoordelijke voor de financiën van de wereldwij­de vereniging, zetelend in het Goetheanum in Dornach, Zwit­serland. Een telkens terugkerend thema is de bijdrage van alle leden aan onze overkoepelende vereniging.

Voor een gezonde exploitatie van het Goetheanum is het nodig dat 25% van de inkomsten door de leden wordt opgebracht. Dat komt neer op 3,6 miljoen Zwitserse franken per jaar, gemiddeld 90 franken per lid. Door verschillende omstandigheden wordt dat niet bij elkaar gebracht; de bijdrage is blijven steken op 2,7 miljoen.

Er zijn natuurlijk leden uit landen waarvoor 90 franken per jaar een onmogelijke bijdrage is omdat de levensstandaard dit niet toe­laat. Daartegenover staat een grotere bijdrage van Duitsland, Zwitserland en Nederland. Maar er zijn ook landenverenigingen waar het bewustzijn ontbreekt dat we een wereldwijde vereni­ging zijn met verantwoordelijkheden buiten het eigen land. Hoe breng je hierin verandering?

Rudolf Steiner was indertijd heel duidelijk tegen de leden over wat de bijdrage aan het Goetheanum moest zijn. De groepen en landenverenigingen hadden de verantwoordelijkheid om ervoor te zorgen dat 15 franken per lid werd afgedragen (wat gelijk is aan 90-95 franken nu). Daarnaast, zo zei hij, verwachtte hij in de nabije toekomst 75 miljoen aan schenkingen voor de Hoge­school voor Geesteswetenschap om onderzoek en de werk­zaamheid daarvan in de wereld te bekostigen. Dit laatste is geen werkelijkheid geworden weten we nu.

We weten dat de financiële cijfers ons een spiegel voorhou­den van hoe het gesteld is met de wil tot verantwoordelijkheid nemen. Blijkbaar wordt de urgentie niet voldoende ervaren of voelt men zich onmachtig om financieel de vereniging te dra­gen in de wereld. Ik merk dat we in het penningmeesteroverleg goed zijn in alles nog eens te overzien en te bespiegelen en te bemerken hoe lastig het is de leden bewust te maken van deze wereldwijde opgave en daarnaar te handelen. Hier in Nederland hebben we al grote stappen gezet en worden wij als voorbeeld gezien van hoe het kan.

Is er een mogelijkheid voor ons hieraan wat te doen? Misschien helpt het als wij met bewust gevormde gedachtes onze medele­den in andere landen stimuleren om in actie te komen en naar (financieel) vermogen de verantwoordelijkheid die we gezamen­lijk hebben te nemen en ernaar te handelen.

Reinoud van Bemmelen