Tachtig jaar Rudolf Steiner Bibliotheek in Amsterdam

26 mei, 2026

Een huis van boeken, idealen en ontmoetingen

Kort na de Tweede Wereldoorlog lag Amsterdam nog in de schaduw van moeilijke jaren. De stad was bezig met de wederopbouw, mensen zochten nieuwe moed, nieuwe richting en geestelijke verdieping. In die tijd, in het voorjaar van 1946, ontstond een bijzonder initiatief.

Architect Jan van der Linden voelde dat de werken van Rudolf Steiner voor velen bereikbaar moesten zijn — juist ook voor mensen die niet de middelen hadden om zelf boeken te kopen. Daarom richtte hij de Rudolf Steiner Bibliotheek op.

Vrienden, bekenden en antroposofen schonken boeken uit hun eigen kasten: oude uitgaven, nieuwe werken, geliefde boeken die hun leven hadden begeleid. Zo ontstond, vanuit idealisme en gemeenschapszin, een bibliotheek die meer werd dan alleen een plek waar boeken werden uitgeleend. Het werd een ontmoetingsplaats voor mensen die op zoek waren naar verdieping, inspiratie en geestelijke voeding.

De eerste bibliotheek werd ondergebracht in de woning van mejuffrouw Laugeman aan de Johannes Verhulststraat in Amsterdam. Vanuit haar huis beheerde zij de collectie met grote zorg en toewijding. De mensen die betrokken waren bij de bibliotheek — bestuursleden, schenkers en lezers — werden “aangeslotenen” genoemd. Dat woord ademt nog altijd iets van de verbondenheid uit die de bibliotheek vanaf het begin heeft gedragen.

Toen mejuffrouw Laugeman in 1958 overleed, brak een nieuwe fase aan. De bibliotheek verhuisde naar het huis van Frank en Claartje Wijnbergh aan de Roemer Visscherstraat, vlak bij het Vondelpark. Daar, tussen huisartspraktijk, gespreksavonden en ontmoetingen van de Antroposofische Groep Amsterdam, vond de bibliotheek opnieuw een warm onderkomen.

In diezelfde tijd trad een vrouw naar voren die het gezicht van de bibliotheek voor decennia zou bepalen: mejuffrouw Dien Draayer. Zij kwam vanuit Indonesië naar Nederland en werd bibliothecaresse — een taak die zij zevenentwintig jaar lang met hart en ziel vervulde. Voor velen werd zij het levende middelpunt van de bibliotheek. Het werk was haar lust en haar leven.

De tijden veranderden. Naast het uitlenen van boeken ontstond ook ruimte voor de verkoop van nieuwe uitgaven, kunstkaarten, kristallen, mineralen en houten speelgoed. Vooral de kunstkaarten werden in Amsterdam geliefd en bekend. De bibliotheek groeide uit tot een plek waar mensen niet alleen kwamen om boeken te lenen, maar ook om iets van schoonheid, rust en inspiratie mee naar huis te nemen.

In 1978 ontstond vanuit een nieuw initiatief De Zaailing Amsterdam. Het verkoopgedeelte van de bibliotheek werd aan De Zaailing overgedragen en de bibliotheek kreeg een nieuwe plek in de Ruysdaelstraat. Langzaam droeg mejuffrouw Draayer haar werkzaamheden over aan mevrouw Emmy Nauta, later ondersteund door Dik Spaans en Hetty Berkhout. Zo bleef de bibliotheek voortleven, gedragen door nieuwe generaties vrijwilligers.

Maar opnieuw kwam er een moment van onzekerheid. Aan het einde van het eerste decennium van deze eeuw liep het huurcontract af. De Zaailing had de ruimte zelf nodig en de bibliotheek moest opnieuw op zoek naar een thuis. Voor velen voelde dat als een moeilijke en emotionele stap. Waar zou deze bijzondere plek opnieuw kunnen wortelen?

Na veel zoeken werd in 2011 een nieuwe behuizing gevonden in de kelder van het Antroposofisch Therapeuticum aan de Weteringschans. Dankzij de enorme inzet van betrokken vrijwilligers en bestuursleden kon daar een nieuwe toekomst beginnen. Vooral mevrouw Ria Over de Linden speelde hierin een onmisbare rol. Met grote toewijding zette zij zich in voor de verhuizing, de verbouwing en het bijeenbrengen van de benodigde middelen.

Bijzonder was dat de Iona Stichting de schenkingen voor de verhuizing verdubbelde — precies in de geest van Jan van der Linden, die ook aan de wieg van deze stichting had gestaan. Zo leek de oorspronkelijke impuls van 1946 opnieuw zichtbaar te worden: mensen die samen verantwoordelijkheid nemen voor iets wat van blijvende waarde is.

Het verdriet was groot toen Ria Over de Linden kort na de opening, op 2 februari 2012, onverwacht overleed. Haar inzet en bezieling leven echter voort in de bibliotheek die dankzij haar kon blijven bestaan.

Vandaag wordt de Rudolf Steiner Bibliotheek nog altijd gedragen door vrijwilligers en bezoekers die geloven in de waarde van boeken, ontmoeting en geestelijke verdieping. Wat begon als een initiatief in een tijd van wederopbouw, is uitgegroeid tot een levende plek van cultuur, herinnering en inspiratie — een huis waar al tachtig jaar mensen samenkomen rond het gedachtegoed van Rudolf Steiner.

Dat willen wij graag samen vieren. Van harte nodigen wij u uit voor het feestelijke 80-jarig jubileum van de Rudolf Steiner Bibliotheek op woensdag 24 juni 2026, 14.00-17.00 uur, Weteringschans 74, 1017 XR Amsterdam.