Motief van Cilia ter Horst

Zingeving zoeken en onderzoeken

Geestelijk verzorger Cilia ter Horst (46) groeide op in een antroposofische omgeving, maar werkt in een reguliere GGZ-instelling. Al jong had ze belangstelling voor verschillende religies en haar eindwerkstuk op de vrijeschool schreef ze over de islam. “Naast onze school stond een moskee en ik was nieuwsgierig wat mensen daar geloofden, want de islam kwam altijd negatief in het nieuws,” herinnert ze zich.

Tekst: Cisly Burcksen
Beeld: Marte Krijn

Door een masterclass aan de Universiteit van Amsterdam die ze als middelbare scholier volgde, besloot ze religiestudies te gaan studeren, met een minor Arabisch. Na haar afstuderen reisde ze naar Syrië, om de islam in het dagelijks leven te zien en beter Arabisch te leren spreken. Het was een periode vol bijzondere ontmoetingen: “Daar heb ik ervaren hoe het is om als minderheid te leven. Christenen groeien
er op met angst voor de islam en er zijn wederzijdse vooroordelen. Ik kwam in een christelijk gastgezin in Damascus en in weekenden ging
ik naar een Syrisch-katholiek klooster. Daar was een Italiaanse abt die zich tegelijkertijd moslim en christen voelde en de dialoog tussen de religies wilde bevorderen. Ook ontmoette ik pater Frans van der Lugt, wiens boeken ik later vertaald heb. Hij was behalve katholiek priester ook psychoanalyticus en gaf yogales en zen-retraites. Bij een zen-oefening waaraan ik meedeed zaten we 45 minuten bij een pruttelende kachel zonder te praten. Ik had mijn ogen dicht en geen idee wat ik moest doen, maar ineens voelde ik zijn aanwezigheid naast me.
Het leek een soort overstap van zoekend denken naar voelend ervaren. Dat is volgens mij de poort naar het hier en nu. De manier om je
niet gek te laten maken door je gedachten.”

Denkkader
Terug in Nederland werkte Cilia een tijd in het onderwijs, in de vluchtelingenhulp en als pianodocent, totdat een vriendin die in de psychiatrie werkte haar vroeg: “Waarom word jij eigenlijk geen geestelijk verzorger?” Dat bleek helemaal passend. Toen ze afstudeerde moest je daarvoor een zending vanuit een religieus instituut krijgen, maar inmiddels was die eis losgelaten en kon je in de zorg ook terecht als ‘institutioneel niet gezondene.’ De meeste geestelijk verzorgers werken tegenwoordig met mensen van alle achtergronden. Dat ze nu in
een reguliere zorginstelling werkt en niet in een antroposofische, bevalt haar prima: “In het vak hoef je niet in de knel te komen met de antroposofie. De vieringen die ik leid, hebben de vorm van een oecumenische dienst, met katholieke en protestante elementen. Ik kan daar mijn eigen inspiratie aan toevoegen. De antroposofie is voor mij een denkkader om zaken in te plaatsen, een taal voor wat ik ervaar.
Tegelijk vind ik het ook bevrijdend om de antroposofie juist los te laten en in de reguliere wereld te functioneren. Want als een ander helemaal niet jouw taal spreekt, móét je wel uitleggen wat je bedoelt. Ik vind het mooi dat je je in dit vak zo bewust bent van je eigen denkkaders: waarvandaan spreek jij? Hoe is dat gevormd? Daar ben ik op de Vrije Universiteit voor opgeleid. Tijdens die opleiding (tot interfaith spiritual care giver) was ik zelf nog altijd zoekend op geloofsgebied. Dat is wel wat veranderd nadat ik me met de Christengemeenschap heb verbonden. Toen is het meer tot rust gekomen in mij. Maar mijn onderzoekende houding is gebleven.”

Zin ervaren
Cilia merkt dat zingeving steeds meer een plek krijgt in de reguliere zorg, mede door het positieve gezondheid-model van Machteld Huber. Zelf ervaart ze veel zin bij het lezen van Meditaties van Arthur Zajonc. “De oefeningen die Steiner beschrijft in De weg tot inzicht in hogere werelden staan er ook in, maar op een moderne manier uitgelegd en in een context van veel andere meditatiesoorten en wetenschappelijke inzichten. Ik kom er helemaal niet vaak aan toe, maar als ik het lees of als ik op die manier mediteer, dan denk ik: dit vind ik nou echt zinvol en hier heb ik nou echt zin in.” ||

Dit interview verscheen in Motief 301 van april 2026